Czy makaron pełnoziarnisty jest lekkostrawny?
Nie, makaron pełnoziarnisty nie jest uznawany za produkt lekkostrawny. W codziennej diecie zdrowej osoby może być wartościowym wyborem, ponieważ dostarcza więcej błonnika, witamin i składników mineralnych. W diecie lekkostrawnej błonnik jest jednak ograniczany, aby odciążyć przewód pokarmowy i zmniejszyć ryzyko podrażnienia, wzdęć oraz bólu brzucha.
Dlaczego makaron pełnoziarnisty może obciążać przewód pokarmowy?
Makaron z pełnego przemiału zawiera fragmenty zewnętrznych warstw ziarna, w tym większą ilość błonnika nierozpuszczalnego. Tworzą go między innymi celuloza i ligniny. Składniki te zwiększają objętość treści pokarmowej i pobudzają perystaltykę jelit, czyli ich ruchy odpowiedzialne za przesuwanie pokarmu.
Dla osoby zdrowej jest to zwykle korzystne. Błonnik pomaga regulować wypróżnienia, zwiększa sytość i wspiera prawidłową pracę jelit. Podczas zaostrzenia dolegliwości, stanu zapalnego lub rekonwalescencji intensywniejsza praca przewodu pokarmowego może jednak nasilać dyskomfort. Pojawiają się wtedy między innymi wzdęcia, przelewanie, uczucie pełności albo bóle brzucha.
| Cecha | Makaron pełnoziarnisty | Makaron jasny pszenny |
|---|---|---|
| Zawartość błonnika | Zwykle wyższa, około 9,2 g na 100 g suchego produktu | Niższa, w podawanym przykładzie około 3,2 g na 100 g |
| Strawność | Mniejsza w okresie podrażnienia lub choroby przewodu pokarmowego | Zwykle łatwiejszy do strawienia po ugotowaniu do miękkości |
| Zastosowanie | Codzienna dieta zdrowej osoby, jeśli jest dobrze tolerowany | Dieta lekkostrawna i okres rekonwalescencji, zgodnie z zaleceniami |
Dieta lekkostrawna nie ma na celu wskazania produktów „zdrowych” i „niezdrowych”, lecz czasowe ograniczenie tych, które mogą drażnić lub nadmiernie obciążać układ trawienny. Dlatego pełne ziarno może być dobrym elementem zwykłego jadłospisu, ale niewłaściwym wyborem podczas zaostrzenia choroby.
Kiedy lepiej zrezygnować z makaronu pełnoziarnistego?
Pełnoziarniste produkty zbożowe zwykle ogranicza się wtedy, gdy przewód pokarmowy wymaga oszczędzania. Dotyczy to między innymi następujących sytuacji:
- zaostrzenie stanu zapalnego żołądka lub jelit
- choroba wrzodowa żołądka albo dwunastnicy
- silne wzdęcia, bóle brzucha i inne nasilone dolegliwości trawienne
- rekonwalescencja po zabiegu lub operacji
- okres leczenia, w którym lekarz albo dietetyk zalecił dietę lekkostrawną
W takich przypadkach częściej wybiera się makarony o mniejszej zawartości błonnika. Możliwe zamienniki to:
- jasny makaron pszenny, najlepiej w drobnej formie
- makaron ryżowy
- makaron kukurydziany
- makaron sojowy, jeśli jest dobrze tolerowany i pasuje do zaleceń dietetycznych
Makaron warto ugotować do pełnej miękkości, a nie podawać al dente. Podczas gotowania skrobia pęcznieje i traci zwartą strukturę, dzięki czemu enzymy trawienne mają do niej łatwiejszy dostęp. Sam makaron nie przesądza jednak o strawności całego dania. Ciężki sos, smażone mięso, cebula, czosnek, duża ilość tłuszczu albo ostre przyprawy mogą wywołać dolegliwości nawet po zjedzeniu jasnego produktu.
Jak wrócić do produktów pełnoziarnistych?
Po ustąpieniu objawów nie należy bez potrzeby eliminować błonnika na stałe. Jego całkowite wykluczenie nie służy zdrowiu jelit. Powrót do makaronu pełnoziarnistego najlepiej rozpocząć od małej porcji i obserwować reakcję organizmu. Jeśli produkt jest dobrze tolerowany, ilość można zwiększać stopniowo.
Dokładny moment rozszerzania diety zależy od przyczyny dolegliwości i zaleceń lekarza lub dietetyka. Nasilający się ból, utrzymujące się wzdęcia albo brak poprawy mimo stosowania zaleconej diety wymagają konsultacji ze specjalistą.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
